Nie płakałam. Moja historia

testWspomnienia Idy Grinspan (1929-2018), napisane wspólnie z Bertrandem Poirot-Delpechem (1929-2006), dziennikarzem i pisarzem, od 1986 r. członkiem Akademii Francuskiej, to przejmująca opowieść ocalałej z Holokaustu, która jako 14-letnia dziewczynka została deportowana do Auschwitz i której udało się przetrwać. Książka jednak nie zamyka się w granicach wyznaczonych przez druty obozu. Wiele miejsca Ida Grinspan poświęca swojemu życiu przed deportacją, pozwala to nie tylko raz jeszcze spojrzeć, tym razem oczami kilkunastoletniej dziewczynki, na życie i dramat Auschwitz, ale daje też możliwość wejrzenia w życie Żydów w okupowanej Francji. Opowiada także o traumie późniejszych lat, o powrocie do życia i nadziei, o dojrzewaniu do wspomnień i zaangażowania się w podtrzymywanie pamięci o Holokauście, co zajęło bohaterce ponad czterdzieści lat.

Wiele osób, może nawet większość tych, którzy przeżyli Holocaust, nie chciało o tym mówić, uciekało od wspomnień, starało się zacząć nowe życie, odcinając się od przeszłości. Ida nie należała do tej grupy. Miała potrzebę mówienia o swoich doświadczeniach i miała ogromną odwagę dzielenia się nimi. Zwracała uwagę na kwestie fundamentalne, jak godność, którą w obozie przywróciła zdobyta łyżka; solidarność, bez której w warunkach obozowych nie byłoby szans na przeżycie. [] Obóz nie zabił w niej [] człowieczeństwa. Nie była zdolna do nienawiści i zemsty. Swoją energię i mądrość skierowała na edukację. Wyjazdy do Auschwitz i dawanie świadectwa nie były dla niej formą terapii. Robiła to, bo była przekonana o sile edukacji, bo chciała być "użyteczna".

Z recenzji dr hab. Doroty Suli