Mroki Albionu. Brytyjskie legendy, potwory i zbrodnie

Ma zaledwie 283 strony, a kryje się w niej tyle pomysłów, historii, że starczyłoby na kilka części osobnych historii. Nie ukrywam, że marzyłabym o jej bardziej rozbudowanej wersji. Recenzja dotyczy dzieła Marty Dziok-Kaczyńskiej pt. „Mroki Albionu”, które mega mnie zaciekawiły. Uwielbiam typowo angielski, mroczny i tajemniczy klimat, w którym napięcie narasta, wciągając czytelnika w fabułę. Miejsca, które wydają się znane, okazują się zupełnie inne. Jeśli podzielacie moje zdanie, ta książka z pewnością przypadnie Wam do gustu. Jesień to idealny czas na tego typu historie, z kubkiem rozgrzewającej herbaty, kawy czy kakao w dłoni i kocem na kolanach.
Każdy wie, że Brytyjczycy mają swoją herbatkę na uspokojenie, a cały kraj ma powody, by parzyć ją w wiadrach. Bo kiedy w pakiecie z pięknymi widokami dostajesz nawiedzone zamki, podejrzane stworzenia i historie, po których każdy szelest brzmi jakoś bardziej osobiście, zwykły rumianek może nie wystarczyć. „Mroki Albionu. Brytyjskie legendy, potwory i zbrodnie” Marty Dziok-Kaczyńskiej, wydane przez Znak, zapraszają na taką wycieczkę. Uprzedzam zapiąć pasy, schować przekonanie, że wszystko da się rozsądnie wyjaśnić i pod żadnym pozorem nie mówić: „Sprawdzę tylko, co tam słychać w ciemności”. Wiadomo przecież, że to będzie prosić się o kłopoty. Autorka prowadzi nas przez brytyjski folklor, historię, literaturę i opowieści o zbrodniach. Pojawiają się elfy, wiedźmy, kelpie, syreny, Nessie i król Artur, a także temat Frankensteina oraz Kuby Rozpruwacza. Towarzystwo jest więc różnorodne, choć wspólnego wyjazdu integracyjnego raczej bym mu nie organizowała. Mamy tutaj literacką wyprawę po kulturze Wysp, podczas której dawne wierzenia spotykają się z historiami znacznie bliższymi współczesności. Mgła, wrzosowiska, zamki i londyńskie ulice tworzą scenerię, w której łatwo zacząć podejrzewać, że miejscowe legendy mają lepszego przewodnika niż my.
Najbardziej przekonuje mnie w tej książce pomysł przyglądania się ludziom poprzez to, czego się boją. Bo potwór potworem, ale ktoś przecież nadał mu imię, wymyślił jego historię i uznał, że warto opowiedzieć ją kolejnemu pokoleniu. Za straszną opowieścią mogą kryć się ludzkie lęki, pragnienia i próby oswojenia tego, czego nie rozumiemy. „Mroki Albionu” zachęcają, żeby zajrzeć pod tę warstwę grozy i zapytać, co właściwie mówi ona o nas samych. Taka perspektywa daje tej wyprawie dodatkową wartość: przychodzisz po duchy, a wychodzisz z tematami do przemyślenia. Bardzo sprytne, pani Marto. Człowiek nawet przy potworach nie może uniknąć odrobiny autorefleksji.
Widzę tu świetny punkt zaczepienia dla starszej młodzieży oraz osób, które dopiero odkrywają, że książki o kulturze i historii potrafią dostarczać mnóstwa frajdy. Lubisz mroczne seriale, fantastykę, miejskie legendy albo opowieści o tajemniczych miejscach? Nie trzeba znać całego brytyjskiego folkloru, żeby poczuć ciekawość na widok takiej galerii osobliwości. Wystarczy ochota, by dowiedzieć się, skąd biorą się historie, które wciąż wracają do nas w książkach, filmach i rozmowach. Bądźcie pewni, że podążając z rozdziału na rozdział, będziecie czuć nie tylko klimat, ale i dreszcze danej historii.
Jeśli szkolne skojarzenia z historią obejmują głównie daty i walkę o przetrwanie przy tablicy, tutaj sam temat potrafi skutecznie rozruszać ciekawość. Dla mnie płynie z niego również bardzo współczesne pytanie: dlaczego tak chętnie wierzymy w coś, co nas przeraża? Kiedyś opowieść wędrowała od człowieka do człowieka, dzisiaj wystarczy udostępnienie i już pół internetu wie, że wydarzyło się „coś niewytłumaczalnego”. Oczywiście najlepiej na nagraniu tak niewyraźnym, że równie dobrze mogła to być reklamówka. To moje skojarzenie, ale właśnie do takich rozważań zachęca spotkanie z dawnymi lękami. Warto czasem zapytać, kto opowiada daną historię, dlaczego ją powtarzamy i czy przypadkiem emocje nie wyprzedziły nam faktów o trzy przystanki.
Zaparzcie więc coś dobrego i zajrzyjcie na Wyspy od ich mroczniejszej strony. Ja w takim zwiedzaniu popieram jedną zasadę: zamki oglądamy, legend słuchamy, ale gdy ktoś proponuje nocleg w pokoju „z wyjątkową historią”, najpierw dopytujemy, ilu lokatorów rzeczywiście jest w cenie.