Lord Jim u siebie

Jedna z najbardziej prowokacyjnych i bezkompromisowych książek lat siedemdziesiątych

Groteskowa dekonstrukcja brytyjskiej klasy uprzywilejowanej

Ze wstępem Otessy Mosfegh

Kiedy Lord Jim u siebie ukazał się po raz pierwszy w 1973 roku, opisywano go jako „mroczną i zaskakującą”, „straszliwie okrutną” oraz „potworną parodię” życia brytyjskiej wyższej klasy średniej. I choć powieść wciąż może szokować, dziś przede wszystkim porusza i pozwala z dystansu spojrzeć na hipokryzję zachodniej burżuazji.

Giles Trenchard wychowuje się w świecie idealnym, w luksusowej posiadłości na kornwalijskim klifie. Z zewnątrz – prawdziwa sielanka, ale za fasadą dostatniego życia kryją się izolacja, emocjonalny chłód i rodzicielska przemoc. Niekochany chłopak na próżno stara się sprostać oczekiwaniom otoczenia. Wysyłany z jednej szkoły z internatem do drugiej, nie znajduje w nich bliskich przyjaciół, a w końcu, zdesperowany, wraz z wybuchem II wojny światowej ucieka w szeregi Królewskiej Marynarki Wojennej. „Kiedy jest się mężczyzną, nie trzeba się już martwić okropnościami dzieciństwa” –­ myśli, a w wojskowej codzienności odnajduje poczucie wspólnoty i pozory sensu.

Powrót do domu okazuje się jednak bolesnym zderzeniem z rzeczywistością i – podobnie jak bohater Lorda Jima – Giles popełnia wstrząsający czyn, burzący porządek świata pełnego przywilejów. Ale o ile w powieści Conrada bohater próbował uciec przed wstydem, o tyle w przypadku Trencharda ucieczka nie wchodzi w grę.

Lord Jim u siebie to mroczna opowieść o ludziach zepsutych do szpiku kości, a zarazem historia dojmującej samotności i wyobcowania.

„Ta porywająca opowieść o władzy, okrucieństwie i wszystkich wynikających z nich konsekwencjach – nawiązanie w tytule do powieści Josepha Conrada pozwala domyślić się poruszanych tematów – ukazała się po raz pierwszy w 1973 roku i trudno uwierzyć, że do tej pory pozostawała w dużej mierze zapomniana. [Jest] pełna okropności, ale jednocześnie pełna energii, zabawna i napięta jak sprężyna. [...] „Lord Jim u siebie” zrodził się z prawdziwej historii, ale wyraża prawdę, jaką może przekazać jedynie fikcja literacka; diabelski geniusz tej książki przenika czytelnika do głębi i nie pozwala mu się uwolnić.” „The Guardian”

„Książka, które wyprzedziła swoje czasy, a dzisiejszym odbiorcom wydaje się ponadczasowa.” „Times Literary Supplement”

„Zapomniana genialna pisarka […]. Zjadliwa komedia o dysfunkcjach klasy średniej, [która] wywołała kontrowersje po wydaniu w 1973 roku […]. Zachwyca szalonym realizmem przypominającym obraz w krzywym zwierciadle. „Lord Jim u siebie” to arcydzieło.” „The Telegraph”

„Jakże orzeźwiająca jest lektura czegoś tak dziwnego, nieprzyjemnego, nieprzewidywalnego, zabawnego i po prostu zupełnie odmiennego jak ta książka.” „The Times”

„Wznowienie powieści z 1973 roku – być może świat jest w końcu na nią gotowy. Przedstawia losy Gilesa Trencharda, który – podobnie jak Patrick Melrose z powieści Edwarda St Aubyna – urodził się w świecie przywilejów i ukrytej przemocy. Po ukończeniu szkoły z internatem i służbie w marynarce wojennej czuje się zagubiony niczym bohater „Lorda Jima” i dopuszcza się szokującego czynu. Zdecydowanie dla osób o mocnych nerwach.” „The Evening Standard”